Ceza Hukukunda Kast ve Taksir
Giriş
Türk Ceza Hukuku’nda cezalandırılabilir bir suçun oluşabilmesi için suçun maddi ve manevi unsurları büyük önem taşır. Suçun manevi unsurlarını kast ve taksir ayrımı oluşturur.
Kast Nedir?
Kast, failin, suçun yasal tanımındaki unsurları bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir. Başka bir ifadeyle, kast, hukuka aykırı sonucun fail tarafından bilinçli bir şekilde istenmesi anlamına gelir.
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 21. maddesinde kast şu şekilde tanımlanmıştır:
“Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.”
Kast, failin iradesinin suça ve sonucuna yönelmiş olmasını gerektirir. Bu anlamda, kastın temel unsurları şunlardır:
Bilgi: Fail, gerçekleştirdiği eylemin suç teşkil ettiğinin bilincindedir.
İstem: Fail, bilerek ve isteyerek hukuka aykırı sonucun gerçekleşmesini amaçlar.
Kast Türleri
Kast, şekillenme biçimine göre iki ana türe ayrılır.
Doğrudan Kast: Fail, suça ilişkin sonucu doğrudan amaçlar. Örneğin, bir kişiyi öldürmek amacıyla ateş eden fail doğrudan kastla hareket etmiştir.
Olası Kast: Fail, eylemi gerçekleştirdiğinde suçun sonucunun meydana gelebileceğini öngörür, ancak sonucun gerçekleşmesini kabullenir. Yani sonucun gerçekleşmesine “razı olur”. Örneğin, kalabalık bir alanda rastgele ateş açan kişinin eylemi olası kast örneğidir.
Taksir Nedir?
Taksir, failin suç teşkil eden sonucu istemeden, ancak gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle meydana getirmesidir.
TCK’nın 22. maddesinde taksir şöyle tanımlanmıştır:
“Taksirle işlenen suçlarda, fail, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, istemediği bir sonucun oluşmasına neden olur.”
Taksirde failin kastı bulunmaz; hukuka aykırı sonuç, failin öngörüsüzlüğü veya ihmali sonucu ortaya çıkar.
Taksirin temel unsurları; dikkat ve özen eksikliği, istenmeyen sonuç, sonucun öngörülebilir olmasıdır.
Taksir Türleri
Taksir de kendi içinde iki şekilde karşımıza çıkar.
Basit Taksir: Fail, öngörmesi gereken bir sonucu öngöremez ve dikkat eksikliğiyle suça sebep olur. (Örneğin, hız sınırını aşarak kazaya sebep olmak.)
Bilinçli Taksir: Fail, suç teşkil eden sonucun meydana gelebileceğini öngörmesine rağmen, bu sonucun gerçekleşmeyeceğini umarak hareket eder. (Örneğin, aşırı alkollü şekilde araç kullanmak.)
