Giriş
Evlilik birliği içerisinde konut kredisi çekilerek satın alınan taşınmazlar, boşanma davalarında mal paylaşımının en çok uyuşmazlık yaratan konusudur. Eşler sıklıkla evin tapusu kimin üzerineyse evin onda kalacağını veya ödenen taksitlerin yarı yarıya bölüşüleceğini düşünür. Oysa Türk Medeni Kanunu (TMK m. 219, 230, 235) ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre kredili taşınmazların tasfiyesinde çok hassas bir matematiksel oranlama yöntemi uygulanır.
Kredili Ev Edinilmiş Mal mıdır?
Evlilik tarihinden sonra (01.01.2002 sonrasında) çekilen kredi ile alınan konut kural olarak “edinilmiş mal” grubundadır. Ancak taşınmazın bedeli peşinat, evlilik içinde ödenen taksitler ve boşanma davasından sonraya sarkan vadesi gelmemiş taksitler olmak üzere üç farklı döneme ayrılır:
1.Peşinat Kısmı: Eşlerin kişisel birikiminden gelmemişse, evlilik içi çalışma karşılığı ödenmişse edinilmiş mal sayılır.
2.Boşanma Dava Tarihine Kadar Ödenen Taksitler: Evlilik birliği sürerken ödenen kredi taksitleri tarafların edinilmiş malıdır.
3.Boşanma Dava Tarihinden Sonraya Kalan Taksitler: Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m. 225/2). Bu tarihten sonra ödenecek olan taksitler, tapu sahibi olan eşin kişisel borcu kabul edilir.
Yargıtay’ın Kredili Ev Hesaplama Formülü
Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Dairelerinin istikrar kazanan içtihatlarına göre hesaplama şu adımlarla yapılır:
Adım 1: Çekilen kredi tutarının, evin satın alma bedeline olan oranı bulunur (Kredi Oranı).
Adım 2: Kalan ödenmemiş taksit sayısının toplam taksit sayısına oranı belirlenir (Kalan Borç Oranı).
Adım 3: Taşınmazın karar tarihine en yakın tarihteki güncel piyasa sürüm (rayiç) değeri bilirkişi marifetiyle tespit edilir.
Adım 4 (Borcun Belirlenmesi): Güncel Sürüm Değeri × Kredi Oranı × Kalan Borç Oranı = Taşınmazın Güncel Borç Miktarı (Pasif).
Adım 5 (Artık Değer ve Katılma Alacağı): Güncel Sürüm Değerinden borç düşülür; kalan “Artık Değer” ikiye bölünerek diğer eşin katılma alacağı tespit edilir.
Örnek Olay Üzerinden Hesaplama:
- Evin Alım Bedeli: 1.000.000 TL
- Kullanılan Kredi: 300.000 TL (Kredi oranı: %30)
- Kredi Vadesi: 100 ay (Evlilik içinde ödenen: 40 ay, Kalan borç: 60 ay)
- Evin Karar Tarihindeki Güncel Değeri: 4.000.000 TL
- Taşınmaza Düşen Kalan Borç: 4.000.000 TL × 0.30 × (60 / 100) = 720.000 TL
- Artık Değer: 4.000.000 TL – 720.000 TL = 3.280.000 TL
- Diğer Eşin Katılma Alacağı: 3.280.000 TL / 2 = 1.640.000 TL.
Kredili konut tasfiyelerinde yapılacak küçük bir usul hatası veya hatalı değerleme talebi yüz binlerce liralık hak kaybına yol açabileceğinden, dava sürecinin alanında uzman bir aile hukuku avukatı ile yürütülmesi önem arz eder.
