Giriş
Çalışma hayatı boyunca hak edilen tazminatlar ile emeklilik birikimleri, evlilik birliğinin sona ermesi halinde tasfiye masasının en önemli kalemlerindendir. Ancak kanun koyucu ve Yargıtay içtihatları; bu ödemelerin tamamını peşinen “ortak para” saymamış, çalışmanın hangi dönemde geçtiğine ve paranın niteliğine göre özel ayrım kriterleri getirmiştir.
1. Kıdem ve İhbar Tazminatının Paylaşımı
Türk Medeni Kanunu m. 219/1 uyarınca, çalışmanın karşılığı olan edinimler kural olarak edinilmiş maldır. Kıdem tazminatında belirleyici olan husus, çalışılan sürenin hangi mal rejimine denk geldiğidir:
01.01.2002 Öncesi Dönem: 743 sayılı eski kanun dönemi çalışması karşılığı hak edilen kıdem tazminatı eşin kişisel malıdır.
01.01.2002 Sonrası Dönem: 4721 sayılı TMK dönemi çalışması karşılığı hak edilen kıdem tazminatı ise edinilmiş maldır.
Karma Dönem Çalışması: Eşin çalışma süresi her iki döneme de yayılıyorsa, toplam çalışma gün sayısına göre oranlama yapılır. Edinilmiş mala isabet eden günlerin karşılığı olan tutarın 1/2’si diğer eşe katılma alacağı olarak ödenir.
Önemli Şart: Kıdem tazminatının mal paylaşımına konu edilebilmesi için boşanma davasının açıldığı tarihte mevcut olması veya bu parayla başka bir malvarlığı (araç, taşınmaz vb.) alınmış olması gerekir.
2. Emekli İkramiyesi Nasıl Hesaplanır? (TMK m. 228/2 ve TRH-2010 Tablosu)
Emekli ikramiyesi toptan ödenen bir meblağdır. TMK m. 228/2 maddesi gereğince; eşe toptan ödeme yapılmayıp da ömür boyu maaş (irat) bağlanmış olsaydı, boşanma davası açıldıktan sonraki yaşam süresine denk gelen kısım ne olacak idiyse, o miktar kişisel mal sayılır.
Yargıtay uygulamasına göre:
Emekli olan eşin TRH-2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel kalan ömrü gün olarak hesaplanır.
Günlük ikramiye payı bulunur.
Boşanma davasından sonraki muhtemel yaşam gün sayısı ile çarpılır ve %10 iskontolu logaritmik peşin sermaye değeri çıkartılarak eşin kişisel malı olarak ayrılır.
Kalan bakiye ise edinilmiş mal kabul edilir ve yarısı diğer eşe verilir.
3. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Tasfiyeye Dahil midir?
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) zorunlu değil, ihtiyari bir tasarruftur. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre:
-
Boşanma dava tarihi itibarıyla ilgili sigorta/emeklilik şirketine müzekkere yazılarak davalı eşin sistemden ayrılması halinde ödenecek olan “iştira bedeli” (birikmiş para) sorulur.
-
Primler evlilik birliği içindeki kazançtan ödenmişse iştira bedelinin yarısı diğer eşin katılma alacağıdır.
-
Evlilik öncesinden gelen prim ödemeleri varsa, evlilik öncesi ve sonrası prim oranlaması yapılarak kişisel mal payı düşülür.
