Kanun tanımı itibariyle 18 yaşının altındaki kişiler çocuk sayılır. Yaş hesabında tamamladığı yıl esas alınır. Örnek vermek gerekir; 1 Ocak 2000 yılında doğmuş biri, 1 Ocak 2018 yılına kadar çocuk sayılır. Türk Hukukunda çocuk sınırlı ehliyetsiz sınıfına tabiidir.
Ceza Kanunu’nda da çocuk için 12-15-18 yaşları baz alınarak bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu anlamda;
0-12 yaş arası çocuk : Cezai sorumluluğu yoktur. Haklarında ceza kovuşturması yapılamaz ancak güvenlik tedbirlerine ve çocuğu korumak amaçlı tedbirlere başvurulabilir.
12-15 yaş arası çocuk : Bu yaş aralığında olanlar için ise işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişmemiş olması halinde gene çocuğun cezai sorumluluğu yoktur, kovuşturma yapılamaz ama güvenlik tedbirlerine başvurulabilir.
Çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı halinde ise işledikleri suçlara ilişkin verilecek ceza ; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde oniki yıldan onbeş yıl; müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde dokuz yıldan onbir yıl hapis cezasıdır. Diğer cezaların yarısı indirilir ve bu hâlde her fiil için verilecek hapis cezası yedi yıldan fazla olamaz.
15-18 yaş arası çocuk : Son yaş aralığında ise çocuğun ceza sorumluluğu bulunmaktadır ancak burada da verilecek ceza 18 yaşından küçük olması sebebiyle indirilir.
Ceza ağırlaştırılmış müebbet gerektiriyorsa, 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası verilir.Müebbet hapis cezasını gerektiren durumlarda da 12 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Diğer süreli hapis cezaları ise 1/3 oranında indirilir ve bir fiil için verilecek ceza 12 yıldan fazla olamaz.
Çocuk Hakları Anlamında Diğer Koruyucu Tedbirler
Duruşmalar kanun gereği alenidir. Yani dışarıdan gelip izlenilmesinde sakınca yoktur. Çocukların yargılandığı duruşmalarda da kapalı oturum yapılır.
Özel müdafiisi olmayan çocuklara devlet avukat atamak zorundadır.
Çocuğun bir suçun mağduru olması durumunda beyanı pedagog eşliğinde alınır.
