İŞÇİLİK ALACAKLARINDA FAİZ VE ZAMANAŞIMI
İşçinin iş akdinin sona erdiği vb. diğer hallerde pek çok alacağa hak kazandığı durumlar oluşabilir. Bu alacaklar; Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, Ücret Alacağı, Ulusal Bayram ve Genel Tatilde yapılan Çalışmaların Ücreti (UBGT), Fazla Mesai Ücreti, Yıllık Ücretli İzin Alacağı, Meslek Hastalığı Raporu, İş Kazası Tazminatı, İşe Başlatmama Tazminatı, Kötü Niyet Tazminatı, Sendikal Tazminatı gibi alacaklardır.
Kıdem Tazminatı
Kıdem Tazminatı, koşulların varlığı halinde en az bir yıl aynı işveren adına çalışan işçinin hak kazandığı tazminattır. Kıdem Tazminatı alacaklarına, bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Burada önemli husus; bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilecek tüm alacaklarda, alacağın icrasında 1 yıla kadarki mevduat faizleri ve 1 yıldan daha uzun süreli mevduat faizlerinden hangisinin seçileceğidir. Genel olarak; ücretin ve faizin tahsili işveren tarafından kısa sürede yapıldığı durumlarda, 1 yıla kadar bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz seçeneğinin seçilmesi gerekmektedir.
Kıdem Tazminatına, işletilecek faizin başlangıcı iş akdinin feshedildiği tarihtir. Kıdem tazminatı alacaklarında zamanaşımı konusunda iki farklı bir durum bulunmaktadır.İş Akdinin feshi 25.10.2017 tarihi öncesindeyse, zamanaşımı 10 yıldır. Bu tarihten sonraki fesihlerde zamanaşımı 5 yıldır. Zamanaşımı başlangıcı iş akdinin fesih tarihinden itibarendir.
İhbar Tazminatı
İş akdi feshedilecek işçiye bu durumun ihbar edilmesi, buna görede yasada öngörülen süre kadar da iş akdinin devamı gerekmektedir. İş akdinin bildirim yapılmadan feshi halinde işçi ihbar tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatı alacaklarına, yasal faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
İhbar tazminatı alacaklarında da kıdem tazminatı benzeri durum bulunmakta olup; iş Akdinin feshi 25.10.2017 tarihi öncesindeyse, ihbar tazminatına uygulanacak zamanaşımı 10 yıl, bu tarihten sonraki fesihlerde zamanaşımı 5 yıldır. Zamanaşımı başlangıcı iş akdinin fesih tarihinden itibarendir.
Ücret Alacağı
Ücret alacağı, işçinin iş edimini yerine getirmesine rağmen işveren tarafından ödenmemiş veya eksik ödenmiş maaşı olup; bu alacaklara bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
Ücret alacağı yönünden zamanaşımı süresi 5 yıl olup, bu süre ödenmesi gereken aya ilişkin hakkın doğum tarihinden itibaren başlamaktadır.
Ulusal Bayram Genel Tatil Ücreti Alacağı (UBGT)
Ulusal Bayram Genel Tatil Ücreti alacakları, 29 Ekim vb. ulusal bayram ve Ramazan bayramı zamanlarında işçiye zamlı olarak ödenmesi gereken ücretin ödenmemesi veya zamsız eksik olarak ödenmesi ile doğan alacaklardır. Bu alacaklara da bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
UBGT alacağı yönünden zamanaşımı süresi 5 yıl olup, bu süre ödenmesi gereken aya ilişkin hakkın doğum tarihinden itibaren başlamaktadır.
Fazla Çalışma Ücreti
Fazla çalışma ücreti; genel anlamıyla işçinin haftalık 45 saati aşan çalışmaları için ödenmesi gereken ücret olup, bu alacaklara bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
Fazla mesai alacağı yönünden zamanaşımı süresi 5 yıl olup, bu süre ödenmesi gereken aya ilişkin hakkın doğum tarihinden itibaren başlamaktadır.
Yıllık İzin Ücreti
Yıllık izin ücreti; 1 yıldan fazla çalışması olan işçinin ücretli olarak hak kazandığı izni kullanmadığı ve iş akdinin feshedildiği durumlarda ortaya çıkan bir alacak olup, bu alacaklara yasal faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
İş akdinin feshinden itibaren 5 yıl içerisinde talep edilmedikçe, yıllık izin ücreti zamanaşıma uğramaktadır.
Sendikal Tazminat
Sendikal Tazminat; işçinin sendika üyesi olması sebebiyle iş akdinin feshedilmesi sebebiyle yükletilecek tazminattır. Bu alacaklara da yasal faiz işletilmektedir.
Faizin başlangıcı tarihi; işverene usulünce çekilmiş bir ihtarname varsa o tarihten itibaren, yoksa dava ve ıslah tarihinden itibarendir. Bu konuda içtihat değişikliğine gidilmiş, arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren faiz işletileceği yönünde içtihat da gelişmiştir.
Sendikal tazminat hakkı için; iş Akdinin feshi 25.10.2017 tarihi öncesindeyse, uygulanacak zamanaşımı 10 yıl, bu tarihten sonraki fesihlerde zamanaşımı 5 yıldır. Zamanaşımı başlangıcı iş akdinin fesih tarihinden itibarendir.
İş Kazası Tazminatı
İş Kazasından kaynaklı alacaklarda tazminata yasal faiz uygulanmakta olup, yasal faiz kaza tarihinden itibaren işletilmektedir.
Kaza tarihinden itibaren 10 yıl geçmedikçe alacak zamanaşımına uğramaz.
Meslek Hastalığı Tazminatı
Meslek hastalığı sebebiyle tazminat davalarında; alacağa hastane rapor tarihinden itibaren yasal faiz işletilmektedir.
Hastane rapor tarihinden itibaren 10 yıl geçmedikçe alacak zamanaşımına uğramaz.
